بازار تلفن همراه کشور در روز های پایانی پاییز و آغاز زمستان ۱۴۰۴ با نوسانات قیمتی شدیدی رو به رو شده است که بیش از همه، خریداران مدل های پرچمدار را تحت تاثیر قرار داده است. بررسی های میدانی برای پیدا کردن علت اینکه چرا پرچمداران انقدر گران شدند؟ و گزارش های رسمی منتشر شده در این بازه زمانی نشان می دهد که نمودار قیمت ها در این بخش از بازار، روندی صعودی و نگران کننده را طی می کند که ناشی از ترکیب مولفه های داخلی و تغییرات جهانی است.
گزارش های منتشر شده از سوی خبرگزاری ها در دو هفته اخیر حاکی از آن است که قیمت مصرف کننده برای گوشی های بالای ۶۰۰ دلار، افزایشی بین ۱۵ تا ۲۵ درصد را تجربه کرده است. این جهش قیمتی که درست در زمان ارائه لایحه بودجه سال آینده به مجلس رخ داده، گمانه زنی های بسیاری را در خصوص آینده بازار کالاهای دیجیتال لوکس ایجاد کرده است. تحلیلگران معتقدند که تغییر در نرخ ارز تخصیصی و همچنین زمزمه های تغییر تعرفه های گمرکی در بودجه ۱۴۰۵، محرک های اصلی این آشفتگی در بازار هستند.
از سوی دیگر، کمبود عرضه جهانی قطعات نیمه هادی پیشرفته برای نسل جدید پردازنده ها نیز باعث شده تا قیمت پایه دلاری بسیاری از گوشی ها افزایش یابد. این موضوع در کنار هزینه های جانبی واردات و سود بازرگانی، قیمت نهایی کالا در ویترین فروشگاه های ایران را به ارقام بی سابقه ای رسانده است. در این گزارش خبری، با بررسی دقیق داده های موجود، به این سوال مهم پاسخ خواهیم داد که چرا پرچمداران انقدر گران شدند؟ و چه عواملی دقیقا بر این روند تاثیرگذار بوده اند.
یکی از اصلی ترین محور های بحث در محافل اقتصادی طی روز های اخیر، بند های مربوط به واردات کالا های لوکس در لایحه بودجه بوده است. اخبار واصله از کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی در هفته اول دی ماه ۱۴۰۴ نشان می دهد که دولت قصد دارد سیاست های سخت گیرانه تری را برای مدیریت منابع ارزی اعمال کند. این سیاست ها به طور مستقیم بر کالا هایی که ارزبری بالایی دارند تاثیر می گذارد و تلفن های همراه پرچمدار در صدر این لیست قرار دارند. تغییرات احتمالی در نرخ سود بازرگانی و همچنین تغییر مبنای محاسبه حقوق ورودی از نرخ ارز نیمایی به نرخ ارز مرکز مبادله، شوک روانی بزرگی را به واردکنندگان و توزیع کنندگان وارد کرده است.
در همین راستا، بسیاری از شرکت های واردکننده رسمی با احتیاط بیشتری اقدام به ثبت سفارش کرده اند که همین امر موجب کاهش مقطعی موجودی کالا در بازار شده است. کاهش عرضه در برابر تقاضای ثابت یا انباشته شده، طبق اصول اولیه علم اقتصاد، منجر به افزایش قیمت ها می شود. کارشناسان گمرکی بر این باورند که مسئله افزایش تعرفه واردات گوشی اگرچه هنوز به صورت قانون قطعی برای سال آینده تصویب نشده، اما اثرات پیش دستانه خود را بر بازار فعلی گذاشته است و فروشندگان برای حفظ سرمایه در گردش خود، قیمت ها را با نرخ های احتمالی آینده تطبیق می دهند.
نمی توان از گرانی کالا های وارداتی صحبت کرد و نقش کلیدی نرخ ارز را نادیده گرفت. در بازه زمانی مورد بررسی یعنی از اواخر آذر تا اوایل دی ماه ۱۴۰۴، بازار ارز نیز نوساناتی را تجربه کرده است که مستقیما بر قیمت کالا های دیجیتال اثرگذار بوده است. از آنجا که گوشی های پرچمدار تماما وارداتی هستند و هیچ گونه تولید داخلی یا مونتاژی در این رده وجود ندارد، کوچک ترین تغییر در نرخ حواله ارزی یا نرخ اسکناس، با ضریب فزاینده ای روی قیمت نهایی تاثیر می گذارد. این وابستگی شدید باعث شده تا هرگونه خبری مبنی بر تنش های منطقه ای یا تغییر سیاست های پولی بانک مرکزی، بلافاصله در ویترین موبایل فروشی های خیابان جمهوری و بازار چارسو نمود پیدا کند.
علاوه بر نرخ ارز، هزینه های سربار واردات شامل بیمه، حمل و نقل بین المللی و هزینه های انتقال ارز نیز در سال جاری افزایش یافته است. این هزینه های پنهان که معمولا از چشم مصرف کننده نهایی دور می ماند، حاشیه سود واردکنندگان را تحت فشار قرار داده و آن ها را ناچار به افزایش قیمت فروش کرده است. بنابراین وقتی کاربران سوال می پرسند که چرا پرچمداران انقدر گران شدند؟، باید بدانند که بخشی از این گرانی ناشی از هزینه های لجستیکی و مالی انتقال پول در شرایط تحریمی است که ریسک تجارت را برای بازرگانان ایرانی به شدت بالا برده است.
در میان تمام برند های موجود در بازار، وضعیت گوشی های شرکت اپل همواره پیچیدگی های خاص خود را داشته است. در هفته های اخیر، اخبار ضد و نقیضی در خصوص نحوه رجیستری مدل های جدید آیفون و هزینه های مرتبط به آن منتشر شده است. با وجود اینکه انتظار می رفت با گذشت زمان، فرآیند ورود و فعال سازی این گوشی ها تسهیل شود، اما بلاتکلیفی در نرخ نهایی حقوق گمرکی برای این برند خاص، باعث ایجاد حباب قیمتی شده است. خریداران با مشاهده قیمت های نجومی، دچار سردرگمی شده اند و بازار سیاه خرید و فروش پاسپورت برای رجیستری نیز به این التهاب دامن زده است.
تحلیلگران بازار معتقدند که تقاضا برای خرید آیفون در ایران با وجود تمام محدودیت ها همچنان بالاست و این عدم تعادل میان عرضه قانونی و تقاضا، زمینه ساز افزایش قیمت ها شده است. بسیاری از کاربران در شبکه های اجتماعی به دنبال پاسخی برای این پرسش هستند که چرا آیفون انقدر گران شد؟ و آیا امیدی به کاهش قیمت ها وجود دارد یا خیر. پاسخ کارشناسان به این موضوع، به تصمیمات نهایی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و همچنین سیاست های کلی وزارت صمت در ماه های آینده گره خورده است و تا زمان شفاف سازی کامل، نوسان قیمت در این بخش ادامه خواهد داشت.
تنها طرفداران اپل نیستند که با افزایش قیمت ها دست و پنجه نرم می کنند؛ بازار گوشی های اندرویدی نیز شرایط مشابهی را تجربه می کند. شرکت سامسونگ که سهم عمده ای از بازار موبایل ایران را در اختیار دارد، با معرفی نسل جدید پرچمداران خود، قیمت های دلاری بالاتری را نسبت به سال های گذشته تعیین کرده است. استفاده از تراشه های قدرتمندتر، نمایشگر های پیشرفته تر و هوش مصنوعی ادغام شده در سری گلکسی اس، هزینه تولید را برای سازنده کره ای بالا برده است. این افزایش قیمت جهانی، زمانی که با تعرفه های گمرکی و نرخ ارز در ایران ترکیب می شود، قیمت ریالی محصول را به ارقام قابل توجهی می رساند.
از سوی دیگر، هزینه های خدمات پس از فروش و گارانتی برای گوشی های سامسونگ نیز با توجه به قیمت قطعات یدکی افزایش یافته است. شرکت های گارانتی کننده برای پوشش ریسک های احتمالی خرابی دستگاه های گران قیمت، هزینه بیشتری را بر روی قیمت نهایی کالا اعمال می کنند. با این حال، تقاضا برای گوشی های پرچمدار سامسونگ به دلیل اعتماد کاربران به این برند و پایداری کیفیت آن، همچنان حفظ شده است. اما خریداران اکنون با وسواس بیشتری مدل مورد نظر خود را انتخاب می کنند و انتظار دارند در قبال هزینه پرداختی سنگین، خدمات بی نقصی را دریافت نمایند.
در سال های گذشته، برند های چینی مانند شیائومی به عنوان گزینه های مقرون به صرفه شناخته می شدند، اما این روند در سال ۱۴۰۴ تغییر چشمگیری داشته است. شیائومی با ورود جدی به حوزه گوشی های لوکس و پریمیوم و همکاری با برند های مطرح دوربین سازی مانند لایکا، استراتژی قیمت گذاری خود را تغییر داده است. پرچمداران جدید این شرکت از نظر کیفیت ساخت و مشخصات فنی، تنه به تنه بزرگان بازار می زنند و طبیعتا دیگر قیمت های ارزان گذشته را ندارند. این تغییر رویکرد باعث شده تا فاصله قیمتی میان پرچمداران چینی و رقبای کره ای و آمریکایی کمتر شود.
این افزایش قیمت در محصولات چینی، گزینه های “ارزان قیمت ولی پرچمدار” را از روی میز خریداران ایرانی حذف کرده است. پیش از این، کاربرانی که توان خرید پرچمداران سامسونگ یا اپل را نداشتند، به سراغ گزینه های چینی می رفتند، اما اکنون پرچمداران موبایل شیائومی نیز با برچسب های قیمتی چند ده میلیون تومانی عرضه می شوند. این موضوع نشان می دهد که علت اصلی گرانی گوشی های پرچمدار تنها محدود به مسائل داخلی ایران نیست، بلکه یک روند جهانی به سمت گران تر شدن تکنولوژی های لبه مرز است که مصرف کننده ایرانی فشار آن را مضاعف احساس می کند.
با کنار هم قرار دادن قطعات پازل، از نوسانات ارزی و سیاست های گمرکی گرفته تا افزایش هزینه های تولید جهانی، می توان تصویر شفاف تری از وضعیت بازار داشت. علت اصلی گرانی گوشی های پرچمدار مجموعه ای در هم تنیده از این عوامل است که در یک بازه زمانی کوتاه بر بازار ایران آوار شده است. پیش بینی می شود که تا زمان تثبیت نرخ ارز و شفاف شدن وضعیت بودجه سال ۱۴۰۵، این نوسانات به شکل سینوسی ادامه داشته باشد. خریداران در این شرایط باید با آگاهی کامل و رصد دقیق اخبار، نسبت به زمان بندی خرید خود اقدام کنند.
در نهایت، اگر قصد خرید یک گوشی رده بالا را دارید، پیشنهاد می شود که حتما پیش از اقدام به خرید، نیاز های خود را اولویت بندی کرده و اخبار موثق را دنبال کنید. انتخاب بهترین پرچمدار موبایل در این بازار آشفته، نیازمند بررسی دقیق ارزش خرید در برابر قیمت است. کاربرانی که به دنبال ارتقای دستگاه خود هستند، شاید بهتر باشد کمی صبر کنند تا هیجانات بازار فروکش کند، هرچند در اقتصاد ایران، پیش بینی آینده امری دشوار و گاهی ناممکن است. به هر روی، پاسخ به این سوال که چرا پرچمداران انقدر گران شدند؟ در گرو تحلیل مداوم متغیر های اقتصادی و سیاسی در روز های آینده خواهد بود.
در اقتصاد تورمی فعلی، استراتژی «انتظار برای ارزانی» معمولا به کاهش قدرت خرید منجر می شود. اگر بودجه شما تامین است و نیاز واقعی دارید، خرید در همین لحظه منطقی ترین تصمیم اقتصادی است.
بعید به نظر می رسد. سیگنال های موجود در لایحه بودجه بیشتر بر افزایش تعرفه واردات کالاهای لوکس تمرکز دارد تا کاهش آن؛ بنابراین چشم انداز قیمت ها همچنان صعودی است.
سهم بسیار بالایی دارد. در حال حاضر بلاتکلیفی در نرخ دقیق سود بازرگانی و هزینه های جانبی فعال سازی، باعث ایجاد یک حباب قیمتی سنگین و کاذب در بازار آیفون شده است.
هر دو عامل موثرند. علاوه بر نرخ ارز، قیمت جهانی قطعاتی مثل پردازنده و دوربین افزایش یافته و قیمت پایه دلاری گوشی ها را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بالا برده است.
بهترین راهکار، خرید مدل های موسوم به «قاتل پرچمدار» (Flagship Killer) است. سری های FE سامسونگ یا سری T شیائومی، ۸۰ درصد امکانات پرچمدار را با ۶۰ درصد قیمت ارائه می دهند.
نظرات کاربران