گوشی هوشمند ما تنها یک ابزار ارتباطی ساده نیست، بلکه قلب تپنده فعالیت های روزمره، مدیریت کسب و کار و دریچه ای به سوی سرگرمی های بی پایان است. زمانی که یک گوشی نو را از جعبه خارج می کنید، سرعت پاسخ دهی و روانی اجرای دستورات حس خوشایندی از تکنولوژی مدرن را منتقل می کند، اما با گذشت زمان، این تجربه خوشایند جای خود را به تاخیرهای آزاردهنده و لگ های بی پایان می دهد. درک این موضوع که چرا یک قطعه سخت افزاری قدرتمند پس از مدتی دچار افت عملکرد می شود، نیازمند نگاهی عمیق به تعامل میان لایه های نرم افزاری و فرسایش قطعات داخلی است که در این مقاله به شکلی جامع به آن می پردازیم.
کاهش سرعت گوشی های هوشمند پدیده ای تک عاملی نیست و معمولا ترکیبی از انباشت داده های موقت، محدودیت های حافظه رم و سنگین شدن سیستم عامل بر اثر آپدیت های جدید باعث بروز آن می شود. حافظه های ذخیره سازی از نوع NAND زمانی که به ظرفیت نهایی خود نزدیک می شوند، با افت شدید سرعت خواندن و نوشتن مواجه شده و این موضوع مستقیما بر روی زمان بارگذاری اپلیکیشن ها تاثیر می گذارد. از سوی دیگر، پردازنده های مرکزی با گذشت زمان و به دلیل مدیریت حرارتی یا فرسودگی باتری، فرکانس کاری خود را کاهش می دهند تا از آسیب های جدی تر جلوگیری کنند که این خود عامل اصلی کندی در اجرای وظایف سنگین است.
برای بهبود وضعیت و بازگرداندن چابکی به دستگاه، راهکارهای متعددی وجود دارد که از مدیریت حافظه پنهان شروع شده و تا بازنشانی تنظیمات کارخانه یا بهینه سازی تنظیمات توسعه دهنده ادامه می یابد. شناسایی اپلیکیشن های مخرب که در پس زمینه منابع سیستم را می بلعند و همچنین بررسی سلامت فیزیکی باتری، از حیاتی ترین اقداماتی است که هر کاربر باید با آن ها آشنا باشد. در ادامه این مطلب، ما به بررسی دقیق هر یک از این عوامل پرداخته و نقشه راهی علمی و عملی برای افزایش سرعت گوشی های اندرویدی از دست رفته دستگاه شما ارائه خواهیم داد تا دوباره از کار با گوشی خود لذت ببرید.
برای اینکه بتوانید به طور دقیق متوجه شوید که چرا سرعت موبایلم پایین اومده؟ باید ابتدا بین رفتارهای غیرطبیعی دستگاه و ریشه های فنی آن ها ارتباط برقرار کنید. بسیاری از کاربران تصور می کنند هر نوع لگی به معنای قدیمی شدن سخت افزار است، اما در واقعیت، بسیاری از این اختلالات ناشی از مدیریت نادرست منابع نرم افزاری یا اشباع حافظه است. تشخیص درست در این مرحله می تواند شما را از هزینه های گزاف تعویض قطعات یا خرید گوشی جدید نجات دهد. جدول زیر با هدف ساده سازی این فرآیند طراحی شده است تا شما مستقیما به سراغ موثرترین راه حل بروید.
| نشانه و وضعیت گوشی | دلیل اصلی بروز مشکل | راهکار کلیدی و سریع | سطح تاثیر بر سرعت |
| تاخیر زیاد در باز شدن گالری و برنامه ها | پر شدن حافظه داخلی و کش سیستم | پاکسازی حافظه پنهان و فایل های حجیم | بسیار زیاد |
| لگ و تیک زدن در هنگام جابجایی بین منوها | سنگینی انیمیشن ها و فشار بر گرافیک | بالا بردن سرعت اندروید یا آیفون | متوسط |
| داغ شدن بدنه و افت ناگهانی فریم | فرسودگی باتری و کاهش ولتاژ پردازنده | تعویض باتری موبایل | حیاتی و قطعی |
| بسته شدن خودکار برنامه های در حال اجرا | کمبود فضای رم (RAM) و پردازش پس زمینه | افزایش سرعت گوشی | بسیار زیاد |
| کندی شدید بلافاصله بعد از آپدیت سیستم عامل | عدم سازگاری تنظیمات قدیم با کدهای جدید | بازنشانی به تنظیمات کارخانه (Factory Reset) | عالی |
وقتی با این سوال مواجه می شوید که چرا گوشی اندرویدی من کند شده؟ اولین جایی که باید به آن نگاه کنید، لایه های نرم افزاری و نحوه مدیریت منابع توسط سیستم عامل است. اندروید به عنوان یک سیستم عامل مبتنی بر لینوکس، از روش های پیچیده ای برای مدیریت حافظه استفاده می کند که گاهی به دلیل تداخل اپلیکیشن های شخص ثالث، دچار اختلال می شود. یکی از اصلی ترین دلایل، اشباع شدن حافظه موقت یا همان RAM است؛ زمانی که چندین برنامه به طور همزمان باز هستند، سیستم مجبور می شود مدام داده ها را بین رم و حافظه داخلی جابجا کند که این فرآیند باعث ایجاد لگ می شود.
عامل مهم دیگر، انباشت فایل های سیستمی و کش اپلیکیشن هاست که به مرور زمان حجم زیادی را اشغال کرده و پایگاه داده های داخلی گوشی را سنگین می کنند. هر بار که شما یک اپلیکیشن را باز می کنید، سیستم باید میان هزاران فایل کوچک جستجو کند تا داده مورد نظر را بیابد، و اگر این فایل ها بهینه سازی نشده باشند، زمان پاسخ دهی به شدت بالا می رود. به همین دلیل است که بسیاری از متخصصان توصیه می کنند هر چند ماه یک بار، پوشه های اضافی و فایل های موقت را به صورت دستی یا با ابزارهای سیستمی پاکسازی کنید تا مسیر دسترسی پردازنده به داده های حیاتی هموارتر شود.
علاوه بر این، نباید از نقش سرویس های گوگل پلی و آپدیت های خودکار غافل شد که در پس زمینه همیشه در حال فعالیت هستند. این سرویس ها برای ارائه اعلان ها و هماهنگ سازی داده ها، بخشی از توان پردازشی را به خود اختصاص می دهند که در گوشی های میان رده و ضعیف، این موضوع به وضوح منجر به کاهش سرعت در انجام کارهای روزمره می شود. مدیریت صحیح این دسترسی ها و محدود کردن برنامه های غیرضروری، اولین قدم علمی برای پاسخ به این پرسش است که چرا سرعت موبایلم پایین اومده؟ و می تواند جانی دوباره به دستگاه شما ببخشد.
بسیاری از کاربران تصور می کنند که حافظه داخلی گوشی تنها مکانی برای ذخیره عکس ها و فیلم هاست، اما در واقعیت، سیستم عامل برای انجام هر عملیاتی نیاز به فضای خالی جهت نوشتن فایل های موقت دارد. زمانی که ظرفیت حافظه گوشی به بیش از نود درصد می رسد، کنترلر حافظه (Memory Controller) برای پیدا کردن بلوک های خالی جهت ذخیره داده ها دچار مشکل می شود. این پدیده که به آن “Write Amplification” گفته می شود، باعث می شود سرعت نوشتن اطلاعات به شدت کاهش یابد و کاربر در هنگام دانلود فایل یا حتی ثبت یک عکس با دوربین، متوجه مکث های چند ثانیه ای شود.
تکنولوژی به کار رفته در حافظه گوشی ها (UFS یا eMMC) به گونه ای است که برای حفظ کارایی بالا، نیاز به فضایی برای اجرای عملیات Garbage Collection دارد. اگر این فضا موجود نباشد، سیستم عامل مجبور می شود وظایف پردازشی را متوقف کند تا عملیات پاکسازی بلوک های حافظه انجام شود، که نتیجه ای جز کندی کل سیستم نخواهد داشت. به همین دلیل، همیشه پیشنهاد می شود حداقل بیست درصد از فضای کلی گوشی را خالی نگه دارید تا مدیریت داده ها توسط کنترلر حافظه با حداکثر توان انجام شود.
در کنار این موضوع، نصب اپلیکیشن های متعدد که به طور مداوم در حال نوشتن داده روی حافظه هستند، باعث فرسودگی سلول های حافظه فلش می شود. اگرچه این فرسایش در کوتاه مدت حس نمی شود، اما در درازمدت می تواند باعث شود که سرعت دسترسی به اپلیکیشن های اصلی سیستم نیز افت کند. پاک کردن ویدئوهای حجیم از پیام رسان ها و انتقال عکس ها به فضای ابری، نه تنها فضای بیشتری به شما می دهد، بلکه فشار را از روی سیستم فایل گوشی برداشته و روانی حرکت در رابط کاربری را به طور محسوسی افزایش می دهد.
گاهی اوقات احساس کندی گوشی ناشی از ضعف سخت افزاری نیست، بلکه به دلیل زمان بر بودن اجرای انیمیشن های گرافیکی رابط کاربری است. سازندگان موبایل برای زیباتر شدن محیط کاربری، از افکت های جابجایی و سایه های متحرک استفاده می کنند که هر کدام بخشی از توان پردازنده گرافیکی (GPU) را مصرف می کنند. در گوشی هایی که سخت افزار قدرتمندی ندارند، اجرای این انیمیشن ها با افت فریم همراه می شود که کاربر آن را به عنوان “کندی” تلقی می کند. با ورود به بخش تنظیمات توسعه دهنده (Developer Options)، می توان مقیاس این انیمیشن ها را کاهش داد یا به کلی غیرفعال کرد.
این تغییر ساده باعث می شود که پنجره ها و منوها بدون تاخیر نمایشی باز و بسته شوند و حس چابکی فوق العاده ای به دستگاه منتقل شود. این ترفند به خصوص برای کسانی که به دنبال بالا بردن سرعت آیفون در مدل های قدیمی تر هستند یا از گوشی های اقتصادی اندرویدی استفاده می کنند، بسیار موثر است. وقتی پردازنده مجبور نباشد فریم های میانی یک انیمیشن را محاسبه کند، بلافاصله به سراغ اجرای دستور بعدی می رود و این یعنی صرفه جویی در زمان و منابع سیستم که مستقیما بر تجربه کاربری تاثیر مثبت می گذارد.
نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که برخی لانچرهای غیررسمی و تم های سنگین نیز بارهای اضافی به پردازنده گرافیکی تحمیل می کنند. استفاده از یک رابط کاربری سبک و مینیمال می تواند بار پردازشی را به حداقل برساند. اگر احساس می کنید چرا سرعت موبایلت کم شده؟ شاید بهتر باشد از تصاویر پس زمینه متحرک (Live Wallpapers) دست بکشید و به سراغ تنظیمات ساده تر بروید. این بهینه سازی های کوچک در کنار هم، تفاوت بزرگی در سرعت پاسخ دهی لمسی دستگاه ایجاد می کنند و باعث می شوند سخت افزار قدیمی شما همچنان کارآمد باقی بماند.
بروزرسانی های سیستم عامل معمولا با وعده امنیت بیشتر و ویژگی های جدید عرضه می شوند، اما همیشه به نفع سرعت گوشی نیستند. نسخه های جدید اندروید و iOS معمولا برای سخت افزارهای روز طراحی می شوند که دارای قدرت پردازشی بالاتر و معماری بهینه تری هستند. وقتی یک نسخه سنگین از سیستم عامل روی یک گوشی متعلق به سه سال پیش نصب می شود، منابع سخت افزاری قدیمی ممکن است زیر بار پردازش های جدید کمر خم کنند. اینجاست که سوال چرا گوشی اندرویدی من کند شده؟ دوباره مطرح می شود، چرا که کدهای جدید ممکن است با درایورهای قدیمی سازگاری کامل نداشته باشند.
البته این به معنای فرار از آپدیت ها نیست، زیرا وصله های امنیتی برای حفاظت از داده های شما ضروری هستند؛ اما باید هوشمندانه عمل کرد. گاهی اوقات پس از یک آپدیت بزرگ (مثلا تغییر نسخه اندروید از ۱۳ به ۱۴)، تداخلاتی در تنظیمات قبلی و فایل های سیستمی ایجاد می شود که تنها با یک بازگشت به تنظیمات کارخانه (Factory Reset) حل می شود. این کار باعث می شود سیستم عامل جدید به صورت تمیز روی سخت افزار بنشیند و باگ های ناشی از باقی مانده های نسخه قبلی حذف شوند، که معمولا منجر به بهبود چشمگیر سرعت می شود.
در برخی موارد، شرکت های سازنده با ارائه آپدیت ها سعی می کنند مصرف انرژی را مدیریت کنند که این کار با کاهش فرکانس پردازنده همراه است. اگر پس از آپدیت متوجه شدید که گوشی شما دیگر قدرت سابق را ندارد، بررسی تنظیمات Performance Mode می تواند راهگشا باشد. برخی گوشی ها به طور پیش فرض پس از آپدیت روی حالت صرفه جویی انرژی قرار می گیرند تا طول عمر باتری را افزایش دهند، اما این کار مستقیما سرعت اجرای برنامه های سنگین را فدا می کند. آگاهی از این جزئیات به شما کمک می کند تا تعادل مناسبی بین ویژگی های جدید و کارایی دستگاه برقرار کنید.
یکی از مباحث فنی که کمتر به آن توجه می شود، رابطه مستقیم سلامت باتری با فرکانس پردازنده مرکزی (CPU) است. باتری های لیتیوم یونی با گذشت زمان و طی کردن چرخه های شارژ، توانایی خود را در تامین ولتاژ پایدار در بارهای سنگین از دست می دهند. زمانی که سیستم مدیریت توان (PMIC) متوجه می شود باتری نمی تواند جریان لازم برای فعالیت پردازنده در بالاترین فرکانس را فراهم کند، به طور خودکار سرعت پردازنده را محدود می کند تا از خاموش شدن ناگهانی گوشی جلوگیری کند. این مکانیزم حفاظتی، هرچند برای سلامت دستگاه مفید است، اما عامل اصلی کندی در گوشی های با عمر بیش از دو سال می باشد.
در واقع، شما ممکن است تصور کنید مشکل از نرم افزار است، اما ریشه ماجرا در شیمی باتری نهفته است. برای اطمینان از این موضوع، تشخیص باتری خراب موبایل از طریق اپلیکیشن های تست سلامت یا کدهای دستوری سیستمی الزامی است. اگر ظرفیت واقعی باتری شما به زیر هشتاد درصد رسیده باشد، احتمال اینکه سیستم عامل برای حفظ پایداری، قدرت سخت افزار را محدود کرده باشد بسیار زیاد است. در چنین شرایطی، حتی سنگین ترین بهینه سازی های نرم افزاری هم نمی توانند سرعت اولیه را به گوشی بازگردانند و تعویض باتری تنها راه حل قطعی خواهد بود.
علاوه بر افت ولتاژ، باتری های فرسوده تمایل بیشتری به تولید حرارت دارند. گرما دشمن شماره یک قطعات الکترونیکی است و باعث پدیده ای به نام “Thermal Throttling” می شود. وقتی دمای داخلی گوشی از حد مجاز فراتر می رود، پردازنده برای خنک شدن، سرعت خود را به شدت پایین می آورد. این چرخه معیوب (باتری خراب -> گرمای بیشتر -> کاهش سرعت) باعث می شود که حتی در انجام کارهای ساده مثل وبگردی هم با لگ مواجه شوید. بنابراین، نگهداری درست از باتری و جلوگیری از داغ شدن بیش از حد گوشی، مستقیما به حفظ سرعت و کارایی آن در بلندمدت کمک می کند.
در تحلیل های عمیق تر، نوع سیستم فایل مورد استفاده در گوشی های هوشمند نقش بسزایی در سرعت جابجایی داده ها ایفا می کند. اکثر گوشی های مدرن از سیستم فایل F2FS استفاده می کنند که اختصاصا برای حافظه های فلش بهینه شده است، در حالی که مدل های قدیمی تر ممکن است همچنان بر پایه EXT4 باشند. تفاوت در نحوه آدرس دهی داده ها و سرعت فراخوانی آن ها می تواند تفاوت معناداری در سرعت لودینگ بازی های حجیم ایجاد کند. همچنین، تکنولوژی رم های مجازی (Virtual RAM) که امروزه در بسیاری از گوشی ها دیده می شود، اگرچه فضای رم را در ظاهر افزایش می دهد، اما به دلیل سرعت بسیار پایین تر حافظه داخلی نسبت به رم واقعی، گاهی خود می تواند عامل ایجاد تاخیر در سوئیچ بین اپلیکیشن ها باشد.
در بخش باتری، علاوه بر فرسودگی شیمیایی، موضوع مقاومت داخلی باتری نیز مطرح است. با افزایش عمر باتری، مقاومت داخلی آن بالا رفته و باعث افت ولتاژ در لحظات پیک مصرف (مانند لحظه باز شدن دوربین) می شود. این موضوع نه تنها سرعت را کم می کند، بلکه می تواند باعث خراب شدن فایل های سیستمی در اثر قطع ناگهانی جریان شود. برای جلوگیری از این مشکلات، توصیه می شود از شارژرهای استاندارد استفاده کرده و اجازه ندهید دمای گوشی در حین شارژ به بیش از چهل و پنج درجه سانتی گراد برسد.
اگر تمامی روش های ذکر شده را امتحان کردید و همچنان با خود می گویید چرا سرعت موبایلت کم شده؟ شاید زمان آن رسیده که نگاهی به اپلیکیشن های مخفی و سرویس های سیستمی بیندازید که به طور غیرمجاز از منابع استفاده می کنند. برخی اپلیکیشن ها حتی پس از بسته شدن، فرآیندهایی را در پس زمینه باز نگه می دارند تا داده های تبلیغاتی را بارگذاری کنند. استفاده از بخش “Battery and Device Care” در گوشی های سامسونگ یا ابزارهای مشابه در سایر برندها، به شما اجازه می دهد این برنامه های مزاحم را شناسایی و به حالت “Deep Sleep” ببرید تا دیگر اجازه فعالیت خودسرانه نداشته باشند.
در نهایت، همگام سازی مداوم داده ها با حساب های کاربری مختلف (گوگل، سامسونگ، شیائومی) می تواند بار سنگینی روی دوش پردازنده و اینترنت دستگاه بگذارد. با مدیریت زمان بندی این همگام سازی ها و غیرفعال کردن موارد غیرضروری، می توانید بخش بزرگی از توان پردازشی را آزاد کنید. به یاد داشته باشید که گوشی هوشمند شما مانند یک سیستم زنده است که نیاز به مراقبت و پایش دائمی دارد. با رعایت نکات مطرح شده در این مقاله ایکالاتو، می توانید مطمئن باشید که دستگاه شما تا سال ها با حداکثر توان در خدمت شما خواهد بود و دیگر نگران افت سرعت ناگهانی آن نخواهید بود.
خیر، این برنامه ها خود در پس زمینه فعالیت کرده و منابع سیستم را مصرف می کنند؛ بهتر است به جای آن ها از امنیت داخلی گوگل پلی استفاده کنید.
چون سیستم عامل فضایی برای نوشتن فایل های موقت و اجرای عملیات بهینه سازی حافظه ندارد که منجر به تاخیر در پردازش می شود.
بله، این کار تمام فایل های سیستمی مخرب، کش های انباشته شده و تداخلات نرم افزاری را پاک کرده و گوشی را به حالت بهینه اولیه بر می گرداند.
ویجت های فعال که مدام آپدیت می شوند (مثل هواشناسی یا اخبار)، بخشی از رم و توان پردازنده را همیشه درگیر نگه می دارند و بهتر است محدود شوند.
شارژ شبانه به تنهایی باعث کندی نمی شود، اما گرمای ایجاد شده در طولانی مدت عمر باتری را کم کرده و به طور غیرمستقیم بر سرعت اثر می گذارد.
این به دلیل پدیده Thermal Throttling است؛ پردازنده برای جلوگیری از ذوب شدن قطعات، سرعت خود را پایین می آورد تا دما کاهش یابد.
این تصاویر پردازنده گرافیکی را مدام درگیر نگه می دارند و در گوشی های ضعیف باعث ایجاد لگ در جابجایی بین منوها می شوند.
خیر، کش فقط شامل فایل های موقت برای بارگذاری سریع تر برنامه هاست و پاک کردن آن هیچ آسیبی به عکس ها یا پیام های شما نمی زند.
در تنظیمات به بخش Battery یا Memory بروید تا لیست برنامه هایی که بیشترین مصرف منابع را دارند مشاهده و آن ها را متوقف کنید.
لزوما خیر؛ در گوشی های قدیمی، نسخه های جدیدتر ممکن است به دلیل سنگین بودن، سرعت دستگاه را نسبت به نسخه قبلی کاهش دهند.
نظرات کاربران